Czy masaż może pomóc w leczeniu depresji i stanów lękowych?

Depresja i stany lękowe coraz częściej wymieniane są wśród chorób cywilizacyjnych XXI wieku. Sprawia to, że poszukiwanie metod, które łagodzą ich objawy, wykracza dziś poza klasyczne podejścia terapeutyczne. Proponuje, chociażby masaże, które od wieków znane są jako narzędzia regeneracji ciała i ducha. Czy rzeczywiście dotyk terapeutyczny może stać się sprzymierzeńcem w walce z napięciem, lękiem i obniżonym nastrojem?

Jak depresja i zaburzenia lękowe wpływają na ciało?

Depresja i zaburzenia lękowe to jedne z najczęściej diagnozowanych problemów zdrowia psychicznego na świecie. Ich źródła są złożone. Obejmują zarówno czynniki biologiczne, (np. predyspozycje genetyczne czy zaburzenia w gospodarce neuroprzekaźników), jak i psychologiczne oraz środowiskowe, takie jak: przewlekły stres, traumatyczne doświadczenia czy presję życia codziennego.

Objawy depresji i zaburzeń lękowych nie ograniczają się wyłącznie do sfery emocjonalnej. Obok poczucia smutku, przygnębienia czy nadmiernych obaw, pojawiają się także symptomy fizyczne. Główne to:

• napięcie mięśniowe,
• trudności z zasypianiem i snem,
• przewlekłe zmęczenie,
• bóle głowy,
• zaburzenia trawienia.

Oznacza to, że skuteczna terapia powinna obejmować nie tylko leczenie umysłu, ale i ciała. To dlatego obok będącej fundamentem psychoterapii (a czasem i farmakologii), coraz częściej rekomenduje się też metody wspierające ciało. Ich zadaniem jest redukowanie napięć i przywracanie równowagi wewnętrznej.

Masaż – sposób na redukcję napięć i stresów

Masaż od wieków wykorzystywany jest jako naturalna metoda przywracania równowagi w ciele. Jego działanie nie ogranicza się do mięśni czy stawów, ale obejmuje też układ nerwowy i gospodarkę hormonalną. Sprawia to, że odczuwalne efekty mają wymiar zarówno fizyczny, jak i psychiczny. Jakie dokładnie?

Regularne sesje masażu redukują napięcie mięśniowe, które często towarzyszy stresowi, lękom i obniżonemu nastrojowi. Uspokojenie mięśni przekłada się na poczucie lekkości w ciele i większy komfort codziennych aktywności. Podczas masażu dochodzi także do aktywacji układu przywspółczulnego, odpowiedzialnego za „tryb odpoczynku i regeneracji”. Dzięki temu serce bije wolniej, oddech się uspokaja, a organizm odzyskuje energię zużywaną na ciągłą gotowość do działania w stresie.

Nie bez znaczenia jest też wpływ masażu na układ hormonalny. Dotyk terapeutyczny stymuluje wydzielanie endorfin i serotoniny – substancji, które odpowiadają za poprawę nastroju i poczucie przyjemności. Równocześnie obniża się poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu, co sprzyja wewnętrznemu wyciszeniu i łatwiejszemu radzeniu sobie z napięciem psychicznym.

Masaż a zdrowie psychiczne – co mówią badania?

Pozytywne działanie masażu sprawia, że naturalne staje się pytanie, czy jego efekty przekładają się też na zdrowie psychiczne. Badania naukowe coraz częściej potwierdzają, że tak, choć podkreślają, że masaż nie jest samodzielną terapią, lecz wartościowym wsparciem w procesie leczenia. Wskazują one, że regularne sesje masażu mogą zmniejszać nasilenie lęku, objawy depresji i poziom odczuwanego stresu. Klasyczne metaanalizy raportują również o umiarkowanym efekcie poprawy nastroju w porównaniu z grupami kontrolnymi.

W praktyce masaż jest natomiast wykorzystywany jako element wspomagający w leczeniu depresji, stanów lękowych, chorób onkologicznych, rehabilitacji, programach przeciwdziałania stresowi w miejscu pracy. W wielu przypadkach przynosi pacjentom ulgę i poprawę samopoczucia, jednak jego największą siłą jest rola uzupełniająca, towarzysząca psychoterapii czy farmakoterapii, a nie je zastępująca.

Jak włączyć masaż do procesu dbania o zdrowie psychiczne?

Jednorazowy masaż potrafi przynieść wyraźną ulgę, ale to regularność decyduje o długofalowych efektach. Systematyczne sesje, odbywane co tydzień lub co dwa tygodnie, sprzyjają utrzymaniu niższego poziomu napięcia, poprawie jakości snu i większej odporności na codzienny stres. Organizm uczy się w ten sposób „wchodzić” w stan relaksu szybciej i skuteczniej, co wzmacnia proces regeneracji psychofizycznej.

Przy włączaniu masażu do planu dbania o siebie warto pamiętać o kilku praktycznych zasadach. Pierwsza z nich mówi: dobry specjalista to podstawa. Najlepiej wybierać osoby z odpowiednimi kwalifikacjami i doświadczeniem w pracy terapeutycznej. Równie istotny jest wybór techniki. Zmagając się z depresją czy stanami lękowymi najlepiej wybrać masaż relaksacyjny z aromaterapią lub rozluźniający.

Źródła:

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20361919/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK75521

https://www.mdpi.com/2076-3425/10/10/676

https://journals.lww.com/md-journal/fulltext/2020/09250/effectiveness_and_safety_of_massage_in_the.26.aspx